Türkçe (TR) Map Icon

10 - 12. Ay

10-12. aylar bebeğin dünyadaki 1. yılını doldurmaya yaklaşırken iletişim kurmada da uzmanlaşmaya başlarlar. Bebeğinizin ne istediğini size anlayacağınız şekilde ifade edebiliyor olması, sizin için de mutluluk kaynağı olacaktır. 

Fiziksel Gelişim

10-12. aylar bebeğinizin iyiden iyiye hareketlendiği aylardır. Döner, emekler, ayağa kalkar ve hatta yürüyebilir bile. Sizi heyecanlandıracak olan ilk kelimeleri de bu aylarda duyabilirsiniz. 

10. ayın sonunda bebeğiniz;
• Birisine ya da bir eşyaya tutunarak ayakta durabilir.
• Otururken kalkabilir.
• Elindeki bir oyuncağı almaya kalkarsanız itiraz edebilir.
• Ce-ee oyunu oynayabilir.
• Anne, baba diyebilir (ama bunu genellikle rastgele söyler). 

11. ayın sonunda bebeğiniz; 
• Yüzüstü yatarken oturur duruma geçebilir.
• Başparmağını ve bir diğer parmağının bir bölgesini kullanarak küçük bir nesneyi alıp kaldırabilir.
• “Hayır” kelimesini anlayabilir (fakat her zaman uymayabilir). 

12. ayın sonunda bebeğiniz;
• Bir yere tutunarak yürüyebilir. 

Emekleme ve sürünerek ya da yuvarlanarak ilerleme çabalarının başladığı dönemde siz de ona rahatça hareket edebileceği güvenli bir yer sağlayarak yardımcı olun. Hareketlerini teşvik etmek için onun yuvarlanarak ya da emekleyerek erişebileceği yerlere oyuncaklarını dizebilirsiniz. 

Çocuklar arasında büyük farklılıklar görülse de diş çıkarma süreci birçok çocukta şöyledir: 

- 2 adet alt önkesici diş 6-8. ayda
- 2 adet üst ön kesici diş 7-9. ayda
- 2 adet üst yan kesici diş 8-10. ayda
- 2 adet alt yan kesici diş 10-12. ayda çıkmaya başlar.

Bu özellikler her bebeğin 10-12. aylarda erişmesi beklenen gelişim hedefleridir. Bebeğinizde bu aşamalarda eksiklik gözlemliyorsanız doktorunuza danışmanız doğru olur. 

Bu beklenen gelişim özellikleri dışında bazı bebekler 12. ayın sonunda bir bardaktan kendisi su içebilir, başparmağı ile bir diğer parmağının uçlarını kullanarak küçük bir nesneyi kadırabilir, el çırpma oyunu oynayabilir, tutunmadan kısa süre ayakta durabilir, anne-baba dışında bir kelime söyleyebilir. Bazı bebekler ise ne istediğini ağlamadan gösterebilir, kendisine atılan bir topu geri yuvarlayabilir, ayakta tutunmadan rahatça durabilir, kendi özel diliyle konuşabilir, hatta yürüyebilir. Çok az bir grup bebek ise 3 ya da daha fazla kelime söyleyebilir, işaretler olmaksızın verilen tek adımlı emirleri yerine getirebilir. 

Ruhsal ve Sosyal Gelişim

Bu aylarda bebeğiniz söyleyebildiğinden çok daha fazla sözcük anlar. Sizin dediklerinizi anlamaya başladığı gibi, tek aşamalı ve işaret etmeden söylediğiniz isteklerinizi de yerine getirebilmeye başlar. “Mama”, “baba” gibi bir-iki kelime söyleyebilir. Size ne istediğini hareketleriyle istemli olarak anlatabilir. Siz de bu dönemde dilinin gelişmesine destek olmak için neler olup bittiğini sözlü olarak anlatmaya devam edebilirsiniz. Örneğin “şimdi sütünü veriyorum, sonra da banyo yapacaksın” gibi.  Onun davranışlarını ve tepkilerini de söze dökebilirsiniz; mesela oyuncağını ittiğinde, “oyuncağı itiyorsun, şimdi daha fazla oyun oynamak istemiyorsun sanırım” diyebilirsiniz. Bu hem aranızdaki iletişimin güçlenmaesine hem de onun dil gelişimine destek olacaktır. 

Bu aylardan itibaren bebeğiniz, siz uzaklaştığınızda ve sizi göremediğinde kaygı duyabilir. Ama göremediği bir kişinin yok olmadığını öğrenmesi de bu aylarda olacaktır. Bu gelişimini desteklemek için onunla ce-ee oyunu oynayabilirsiniz. 

Bu aylarda bebeğiniz aynı şeyi tekrar tekrar yapmayı sever. Bir nesneyi alıp yere atar ve yeniden alıp yine atar. Bu onun deneme ve öğrenme çalışmalarındandır. Siz de onu bu yönde teşvik edebilirsiniz. Örneğin iki elinde tuttuğu iki kübü birbirine çarpıyorsa siz onları üst üste koymayı da gösterin. Nesnelerin nasıl çalıştığını anlaması için ona örnekler gösterin. Mesela bir çıngırağı salladığınızda ses çıktığını veya bir topu atabileceğini gösterin. Aynı şekilde hangi nesnenin ne işe yaradığını da gösterip anlatın, mesela “bu bir tarak, bununla böyle saçını tarayabiliriz” diye gösterebilirsiniz. 

Yine bu aylarda bebeğiniz bir amaca yönelik hareketler yapabilmeye başlar. Örneğin sizin temiz bir bez aldığınızı gördüğünde emekleyerek ya da yuvarlanarak kaçmaya çalışabilir. Bu aynı zamanda belleğinin giderek daha iyi olduğunu, artık bezi tanıyıp birazdan altını açacağınızı bildiğini gösterir. 

Duyularının gelişimini desteklemek için bir buz parçasına dokunmasını, buzun eriyişini izlemesini, bir kağıdı elinizde buruşturup ne olduğunu görmesini, pirinç ya da mercimek doldurduğunuz plastik bir şişeyi sallayarak sesini dinlemesini sağlayarak duyularının gelişmini destekleyebilirsiniz. 

Artık daha özgürce hareket edebildikleri ve çok daha meraklı oldukları için bebeğinizin bulunduğu ortamı güvenli hale getirmeniz gerekecektir. Tehlikeli nesneleri ortadan kaldırdığınızda hem çocuğunuz güvenle oynar hem de siz sık sık “Hayır” demek zorunda kalmazsınız.  

UNUTMAYIN: 

Unutmayın, her çocuk eşsizdir ve kendine özgü büyüme gelişme özellikleri gösterir. Her bebek tam olarak aynı zamanda aynı gelişimsel özellikleri kazanmaz. Prematüre bebekler de bu gelişmeleri aynı yaş grubundaki bebeklerden daha geç gösterirler. Bu nedenle bebeğinizi takip ederken yaşıtı olan bebeklerle kıyaslamayınız ve kendi gelişim çizgisine bağlı kalarak takip ediniz. Bebeğiniz bu aylarda beklenen gelişmeyi göstermediyse lütfen doktorunuzla konuşunuz. 

Beslenme

Artık bebeğiniz sizin kendi erişkin sofranızda bulunan bazı şeyler de dahil olmak üzere neredeyse bütün besinlerle tanışmış durumda. Bu aylarda siz de memeden kesmeyi düşünmeye başlamış olabilirsiniz. Doktorlar bebeğin 2 yaşına kadar emzirilmesini önermektedirler. Ancak siz de kendi durumunuza ve bebeğinizin özelliklerine göre memeden kesme zamanını kendiniz belirleyebilirsiniz. Yeniden işe dönmüş ya da dönmeye hazırlanıyor olabilirsiniz ve bu nedenle emzirmeyi azaltmış olabilirsiniz. Ya da bazen yeni besinlerle tanışan bebeğinizin memeye olan ilgisi azalır. Veya siz kendi hayatınızla ilgili düzenlemeler yapacağınız için emzirmeyi yavaş yavaş kesmeyi isteyebilirsiniz. İlk yılın sonuna doğru anne sütünün protein, çinko, bakır, potasyum içeriği bebeğiniz için yeterli olmamaya başlar. O nedenle memeden kesmeyi ya da azaltmayı doktorunuzla konuşarak planlayabilirsiniz. Anne sütü yerine ne koyabileceğinizi de doktorunuzdan öğrenmeniz doğru olur. 

Kaynaklar:

1. Eisenberg A, Murkoff HE, Hathaway SE. Bebeğinizin İlk Yılında Sizi Neler Bekler? Epsilon Yayınları (çeviri ed. Dr. Dilek Tunalı), İstanbul, 2013.
2. https://www.zerotothree.org/early-development/ages-and-stages (Erişim tarihi: Nisan 2018)
3. https://www.zerotothree.org/resources/series/your-child-s-development-age-based-tips-from-birth-to-36-months#birth-to-12-months (Erişim tarihi: Nisan 2018)
4. https://www.zerotothree.org/resources/80-birth-to-3-months-your-baby-s-development (Erişim tarihi: Nisan 2018)
5. https://www.zerotothree.org/resources/81-3-6-months-your-baby-s-development (Erişim tarihi: Nisan 2018)
6. https://www.zerotothree.org/resources/82-6-9-months-your-baby-s-development (Erişim tarihi: Nisan 2018)
7. https://www.whattoexpect.com/milestones/7-9-months/ (Erişim tarihi: Nisan 2018)
8. https://www.zerotothree.org/resources/103-9-12-months-your-baby-s-development (Erişim tarihi: Nisan 2018)
9. https://www.zerotothree.org/resources/103-9-12-months-your-baby-s-development#downloads (Erişim tarihi: Nisan 2018)
10. Neyzi O, Ertuğrul T. Pediatri 1. Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2. Baskı, 1993
11. Murkoff HE. What To Expect First Year. https://www.whattoexpect.com/milestones/0-3-months/ (Erişim tarihi: Nisan 2018)
12. Murkoff HE. What To Expect First Year. https://www.whattoexpect.com/milestones/4-6-months/ (Erişim tarihi: Nisan 2018)

Yukarı