Türkçe (TR) Map Icon

4 - 6. Ay

4-6. aylar içinde sizi tatlı ve yeni heyecanlar bekliyor. Çünkü bu aylarda bebeğiniz artık kendisiyle ilgilenen kişiye aktif tepki vermeye de başlayacaktır. Ayrıca bu dönem, bebeğinizin daha düzenli uyumaya ve yemeye başlayacağı zamandır. Bu da size hayatınızı biraz düzene sokma fırsatı verecektir. Bu 3 ay içinde bebeğinizin neleri sevdiğini, nelerden hoşlanmadığını, uyku, beslenme ve oyun tercihlerini öğrenmeye başlayacaksınız.

Fiziksel Gelişim

Hayatının ikinci 3 ayında bebeğiniz artık iletişim kurmakta, sizin konuşma ve davranışlarınıza yanıt vermekte, hareketlerinde de giderek beceri kazanmaya başlamaktadır.  

4. ayın sonunda bebeğiniz;
• Yüksek sesle gülebilir.
• Karın üstü yatarken başını 90 derece kaldırabilir.
• Yüzünün bir karış kadar karşısındaki bir nesneyi başıyla bir taraftan diğer tarafa 180 derece boyunca takip edebilir.

5. ayın sonunda bebeğiniz;
• Karın üstü yatarken kollarından destek alıp göğsünü yerden kaldırabilir.
• Dik tutulduğunda başını düz tutabilir.
• Çok küçük nesnelere odaklanarak bakabilir ve bir nesneye uzanabilir.
• Bir yanına doğru yuvarlanabilir.
• Kendiliğinden gülümseyebilir ve çığlıklar atarak gülebilir.
• Parmaklarına değdirilen bir oyuncağı kapabilir.

6. ayın sonunda bebeğiniz;
• İki kolundan tutulup oturur duruma çekildiğinde, başını gövdesiyle aynı seviyede tutabilir.
• Bazı sesli ve sessiz harflerden oluşan “aguu” gibi birtakım sesler çıkarabilir.

Bu özellikler her bebeğin 4-6. aylarda erişmesi beklenen gelişim hedefleridir. Bebeğinizde bu aşamalarda eksiklik gözlemliyorsanız doktorunuza danışmanız doğru olur. 

Bu aylardan itibaren bebeğinizin bir başka önemli gelişmeyi daha yaşamasını bekleyebilirsiniz: İlk diş. Ortalama olarak ilk diş 7. ayda çıksa da bazı bebekler 3. ayda bazıları ise 12. ayda ilk dişini çıkarabilirler. Bazı bebekler ilk dişini çok rahat ve sancısız çıkarırken bazıları ise uzun ve acı verici bir süreçle ilk dişi çıkarırlar. Bazen haftalarca diş etinde bir kabartı görünür ve sonra diş gelir, bazen ise öncesinde hiçbir belirti olmadan ilk diş birden bire ortaya çıkar. İlk diş çıkarma belirtileri bazen de ilk dişten aylar önce görülmeye başlar. Dişin geleceğini düşündüren belirtiler çocuktan çocuğa çok değişir. Ancak genellikle şu belirtilerden bir ya da birkaçı yaşanır: Salya akıtmada artış, çene ya da yüzde kızarıklık, hafif öksürük, eline geçen her şeyi ısırma, ağrı, huzursuzluk, uykusuzluk, gıdayı reddetme, ishal, ateş, kulak çekiştirme, yanak kaşıma. Bu dönemde bebeğinizi nasıl rahatlatabileceğiniz hakkında doktorunuzla konuşup önerilerini alınız. 

Çocukların büyük kısmının diş çıkarma süreci şöyledir: 

- 2 adet alt önkesici diş 6-8. ayda
- 2 adet üst ön kesici diş 7-9. ayda
- 2 adet üst yan kesici diş 8-10. ayda
- 2 adet alt yan kesici diş 10-12. ayda çıkmaya başlar.

Beklenen gelişim hedefleri dışında 6. ayın sonunda bebeğiniz başka şeyleri de yapıyor olabilir. Bazı bebekler 6. ayın sonunda göğsünden kavranıp dik tutulduğunda bacakları üzerine biraz ağırlık verebilir, yardımsız oturabilir. Hatta bazı bebekler 6. ayın sonunda bir eşyaya ya da birisine tutunabilir, kendi kendine kraker gibi bir katı gıda yiyebilir, elinden oyuncağı alınırsa itiraz edebilir, uzakta duran bir oyuncağa uzanıp almaya çalışabilir, bir oyuncağı bir elinden diğerine geçirebilir, elinden düşürdüğü bir oyuncağı arayabilir, insan sesine doğru dönebilir. Ancak bunlar her bebekte 6. ayın sonunda mutlaka görülmesi gereken özellikler değildir, sadece bazı bebekler bu özelliklere erişir. Örneğin bir bebek 4. ayda yuvarlanabilirken bir diğeri 6. ayda yuvarlanmayı başarır. Bunlar bebeklerin kendi gelişim çizgisi içinde normal gelişim özellikleridir.  

Ruhsal ve Sosyal Gelişim

4-6. aylarda bebeğiniz sesini, hareketlerini ve yüz ifadesini kullanarak iletişim kurmaya başlar. Oyuncağını gösterip salladığınızda gülümser ve elini kolunu, bacaklarını sallayarak oynamak istediğini ifade eder. Sizin konuşmalarınıza cevap olarak gülümseyebilir, agulayabilir, cıvıldama sesleri çıkarabilir. Bebeğinizin işaretlerini ve mesajlarını algılayıp cevap vermeye çalışın. Siz onun cıvıldamalarına cevap verdikçe, bebeğiniz onun söylediklerini önemsediğinizi anlar ve hem mutlu olur hem de konuşmayı öğrenmeye istek duyar. 3-4 aylık iken bebeğiniz birisi konuşurken susup onu dinlemeyi öğrenir, konuşan kişi susunca kendisi birtakım seslerle cevap verir, sonra yine susup karşısından gelecek cevabı bekler. Bunu öğrenmesi önemli bir gelişmedir.  

Bu aylarda bebeğinizin hayatında rutinler oturmaya başlar, yeme ve uyuma davranışları daha düzenli olmaya başlar. Işıkları söndürdüğünüzde uyuma zamanının geldiğini anlar. Siz de aynı şeyleri aynı zamanda ve aynı sırayla yaparak onun bir düzene alışmasını kolaylaştırabilirsiniz. Örneğin gece yatmadan önce hep aynı sırayla önce banyo, sonra kitap okuma, ardından beslenme ve en son da ninni söylemek şeklinde bir sıralama yaparsanız ve bunu her akşam tekrarlarsanız bebeğiniz de düzeni kolay kavrayacak ve kolay uyum sağlayacaktır. Beslenme saati geldiğinde hazırlanırken hep aynı ninniyi söylerseniz bebeğiniz sonraki sefer bu ninniyi duyduğunda birazdan karnının doyacağını anlar ve sakinleşip beklemeyi öğrenir.  

Bu aylarda sizin de bebeğinizin gelişimine destek olmak için yapabileceğiniz birçok şey vardır. Onun söylediklerini dinleyin ve çıkardığı seslere yanıt verin. Bebeğinize şarkı söyleyebilir, onunla sık sık konuşabilir, ona masal anlatabilir, birlikte bir kitap okuyabilirsiniz. O anda yapmakta olduğunuz hareketleri anlatmanız da onun dil gelişimini destekleyecektir; “şimdi sana mamanı hazırlıyorum...” demek gibi. Onu gözlemler, size verdiği işaretleri okumayı öğrenir ve duygularına, ihtiyaçlarına ve isteklerine cevap verirseniz, hayat bebeğiniz için de sizin için de daha keyifli ve rahat olur. Oyun oynarken ne zaman yorulduğunu anlarsanız, oyuna ara verip onun dinlenmesini sağlayabilirsiniz. Örneğin gözlerini birlikte oynadığınız oyuncaktan başka tarafa çeviriyorsa artık sıkılmış ya da yorulmuş olması olasılığı yüksektir, oyunu bırakma zamanı gelmiş demektir. Gözlerini ovuşturuyorsa uykusu gelmiş olabilir, bunu anladığınızda onu uykuya yatırın. 

UNUTMAYIN: 

Unutmayın, her çocuk eşsizdir ve kendine özgü büyüme gelişme özellikleri gösterir. Her bebek tam olarak aynı zamanda aynı gelişimsel özellikleri kazanmaz. Prematüre bebekler de bu gelişmeleri aynı yaş grubundaki bebeklerden daha geç gösterirler. Bu nedenle bebeğinizi takip ederken yaşıtı olan bebeklerle kıyaslamayınız ve kendi gelişim çizgisine bağlı kalarak takip ediniz. Bebeğiniz bu aylarda beklenen gelişmeyi göstermediyse lütfen doktorunuzla konuşunuz. 


Beslenme

4-6. aylarda da anne sütüne devam etmek doğru olur. Ama bu aylardan itibaren artık anne sütü bebeğin gereksinimleri karşılamakta yetersiz kalmaya başlar. Bu nedenle daha yoğun kıvamlı besinlere de başlamak gerekir. Ayrıca 6. aydan sonra demir, çinko ve C vitamini gibi gereksinimleri karşılamada anne sütü de formül mama da yeterli olmaz; o nedenle bazı ek besinlere başlamak gerekir. Bunun bir nedeni de bebeği değişik besinlerin tadına ve karışık beslenme düzenine alıştırmaya başlamaktır. Bebeğin tartı alma durumuna göre ek besinlere 4-6. ay arasında başlanır. Anne sütüne ise ek besinlerle birlikte 1,5-2 yaşa dek devam edilmesi önerilmektedir. 

Ek besinlerin kaşık ve bardak ile verilmesi doğru olur. İlk olarak alerji olasılığı düşük olan besinlerle başlanır. Bebeğinizin herhangi bir besine alerjisi olup olmadığının anlaşılması için ek besinlere teker teker başlamalı ve 1-2 çay kaşığı gibi çok ufak miktarlarda başlamalısınız. Yeni eklenecek bir sonraki besini ancak ilkinden 3-4 gün sonra ekleyin.  

Elma veya şeftali suyu ve püresi, pirinç unu ile hazırlanmış muhallebi ya da aya uygun içerikli formül kaşık mamaları, ilk başlanabilecek besinler olabilir. Bu ilk besinleri izleyerek diyete sırasıyla sebzeler, portakal suyu, muz püresi ve yoğurt da eklenir. Daha ileri aylarda başka besinler de bebeğinizin listesinde yer alacaktır.

4-6. aylarda anne sütüne ek olarak şu besinleri bebeğinizin diyetine eklemelisiniz: 

• Elma, şeftali, muz veya portakal suyu veya püresi (günde 1-2 kez, öğün aralarında)
• Pirinç unlu muhallebi veya formül mama (akşamları, günde 1 öğün)
• Karışık sebze maması (taze hazırlanmış, öğle öğünü olarak)
• Yoğurt (günde 1 kez)

Ek Besinlerin Hazırlanması: 

Elmayı iyice yıkayıp kaynar sudan da geçirdikten sonra, soyun, cam rendede püre haline getirin. Pürenin suyunu süzerek elma suyu halinde verebilir ya da kaşıkla püre olarak verebilirsiniz. Şeftali için de aynı işlemi uygulayabilirsiniz. Portakalı suyunu sıkarak verebilirsiniz. Muzu çatalla ezerek püre haline getirebilir, isterseniz elma suyu ile biraz sulandırabilirsiniz. 

Ek besinlerin kıvamı 6-7. aya dek daha yumuşak olmalıdır, daha sonra giderek koyulaştırın. Sebzeleri başlangıçta sebze çorbası halinde, daha sonraları sebze püresi olarak daha koyu hazırlayabilirsiniz. Her iki durumda da taze olarak pişirip hazırlayın. İçine yağ, pirinç ya da irmik de katarak zenginleştirebilirsiniz. Kabak, patates, havuç ve bezelye verilebilecek ilk sebzelerdir. Kural olarak havuç ve patates gibi sarı sebzeler, bezelye ve yeşil fasulye gibi yeşil sebzelerden önce verilir. 

Bakla nadir de olsa favizm denen bir hastalığa yol açabileceğinden bu aylarda verilmemelidir. Patlıcan da hemen hemen hiç mineral ve vitamin içermediğinden bu aylarda tercih edilmemesi gereken sebzelerdendir. Oksalat içeriği yüksek olan ıspanak da daha ileri aylara dek önerilmez. 

Sebzelerden hemen sonra bebeğinizin diyetine yoğurt ekleyebilirsiniz. Anne sütündeki kalsiyum ilk aylarda bebek için yeterlidir ama anne sütünün tüm beslenme içindeki miktarı azaldıkça bebeğe yoğurt, peynir gibi kalsiyum içeren proteinler vermeye başlamak gerekir. 

Tuza dikkat edin! Bebeğin böbrekleri yüksek miktarda tuzu süzemediğinden ve küçük yaşlarda tuza alışmak ileri yaşlarda yüksek tansiyon gibi başka sorunlara yol açabileceğinden, bebeğinizin gıdalarına tuz eklemeyin. Hem süt ürünleri hem sebzeler doğal olarak tuz içerdiğinden bebeğinizde tuz eksikliği söz konusu olmaz.  

Yumurta yüksek besin değerine sahiptir ama alerjen özelliği de yüksektir Bu nedenle ilk 6 ay dolduktan sonra bebeğinizin diyetine katılması daha uygun olur. Beyaz peynir, ekmek, reçel ve etler gibi ek besinleri de ilk 6 ay sonrasına bırakmak gerekir. 

Bebeğinize bu aylarda henüz bal vermeyin. Kalori vermek dışında bir özelliği olmayıp bazı yan etkilere de yol açabileceğinden, bal bazı doktorlar tarafından 8. aydan sonra bazıları tarafından ise ancak 1 yaşından sonra önerilir. 

Yukarı